Điêu khắc đá mỹ nghệ hình thành từ khi nào?
Cách đây khoảng 400 năm, vào khoảng thế kỷ XVII, đã có một truyền thống đá mỹ nghệ nằm dưới chân Ngũ Hành Sơn, người có công đầu khai sáng làng nghề nổi tiếng này là ông Huỳnh Bá Quát, một vị cao tổ nhiều đời của quan Đô ngự sử Huỳnh Bá Chánh, tán tương quân vụ nghĩa hội Quảng Nam.
Huỳnh Bá Quát rất am hiểu nghề truyền thống do tổ nghiệp truyền dạy này, vì thế, khi từ Thanh Hóa vào định an sở nghiệp dưới chân núi Non Nước lúc nửa đầu thế kỷ XVII, ông nhận thấy đây là cụm núi đá cẩm thách, ông bèn ra công khai thác, rồi đục đẽo thành những tấm bia mộ, chế tác cối xay, chày và cối giã tiêu, hoặc làm những hòn đá chì cung cấp cho ngư dân quanh vùng. Nhận thấy nghề đá này đem lại nguồn lợi, ông bèn truyền dạy nghê cho con cháu trong gia đình và những người thân cận trong vùng.
Lúc đó chỉ là những sản phẩm chủ yếu để phục vụ đời sống con người như hòn chì đá dùng để buộc neo tàu thuyền, các loại cối giã gạo, xay bột. Nâng cao hơn là những sản phẩm điêu khắc bia mộ, đặc biệt như Rồng, Phượng, Rùa, đáp ứng cho việc trang trí tại các ngôi chùa, miếu, lăng tẩm,… Nghề điêu khắc đá được truyền đạt lại và phát triển qua nhiều đời, dần đi vào đời sống tinh thần, trở thành nghề truyền thống của một vùng dân cư.
Ngày nay, các sản phẩm điêu khắc đá đã được các nghệ nhân phát triển thành nhiều hình dạng phong phú như sư tử đá, rồng đá, lư hương đá, đồ thờ đá và phổ biến hơn cả chính là những tượng Phật thờ cúng được đặt ở khắp các chùa chiền.
